Anasayfa » Blog » Kaygıda Güvenlik Davranışları Nedir? Günlük Yaşamdan Örnekler

Kaygıda Güvenlik Davranışları Nedir? Günlük Yaşamdan Örnekler

Güvenlik davranışları, kişinin kaygı duyduğu bir durumda korktuğu sonucun gerçekleşmesini önlemek veya kendisini daha güvende hissetmek amacıyla başvurduğu davranışlardır. Kısa süreli rahatlama sağlayabilseler de bazı durumlarda tehlike beklentisinin sınanmasını güçleştirerek kaygının sürmesine katkıda bulunabilirler.[1]

Kaçınma ile güvenlik davranışı arasındaki fark nedir?

Kaçınmada kişi kaygı uyandıran duruma hiç girmeyebilir veya o durumdan uzaklaşabilir. Güvenlik davranışında ise duruma katılırken belirli bir önlemi zorunlu hissedebilir. Örneğin bir toplantıya katılmamak kaçınma; toplantıya katılıp hata yapmamak için yalnızca önceden ezberlenen cümlelerle konuşmak güvenlik davranışı işlevi görebilir.

Bu iki kavram birbirinden tamamen bağımsız değildir. Güvenlik davranışları, bazen durumun içinde kalırken yaşanan daha örtük kaçınma biçimleri olarak değerlendirilebilir.[1]

Günlük yaşamda nasıl görünebilir?

Aşağıdaki örnekler açıklama amacıyla oluşturulmuştur; gerçek danışan öyküsü değildir. Tek başlarına bir tanıya işaret etmezler.

DurumDavranış örneğiDavranışa yüklenen anlam
İş toplantısında konuşmakHer cümleyi önceden ezberlemeden söz almamak“Hazırladığım metinden çıkarsam küçük düşerim.”
Yeni bir ortamda bulunmakİletişim kurmamak için sürekli telefonla meşgul görünmek“Biri konuşursa ne söyleyeceğimi bilemem.”
Bir mesaj göndermekSıradan bir mesajı göndermeden önce tekrar tekrar başkasına onaylatmak“Onay almazsam yanlış anlaşılabilirim.”

Bu davranışların anlamı bağlama göre değişir. Toplantı için not hazırlamak veya bir mesaj hakkında görüş almak tek başına sorun değildir. Değerlendirmede davranışın amacı, esnekliği ve günlük yaşam üzerindeki etkisi önemlidir.[1,2]

Güvence aramak da güvenlik davranışı olabilir mi?

Yakınlardan bilgi veya destek istemek olağandır. Ancak aynı endişe için tekrar tekrar kesinlik aramak, verilen yanıtla kısa süre rahatlamak ve ardından yeniden sormak, bazı kişilerde kaygı döngüsünün parçası olabilir.

Sağlıkla ilgili kaygılarda tekrarlayan beden kontrolü ve güvence arayışı değerlendirilirken kişinin tıbbi durumu da dikkate alınır. Gerçek bir sağlık sorununun bulunması ile sağlık kaygısının yaşanması birbirini dışlamaz. Bu nedenle fiziksel belirtiler yalnızca kaygıya bağlanmamalıdır.[3]

Her önlem güvenlik davranışı mıdır?

Hayır. Emniyet kemeri takmak, iş güvenliği kurallarına uymak, önerilen tıbbi kontrolleri yaptırmak ve reçeteli tedaviyi sürdürmek gerçek risklere yönelik önlemlerdir. Bu yazı, gerekli güvenlik uygulamalarını veya hekim önerilerini bırakma çağrısı değildir.

Bir davranış değerlendirilirken şu sorular yol gösterici olabilir:

  • Hangi sonucun gerçekleşmesini önlemeye çalışıyorum?
  • Bu davranışı yapamadığımda ne olacağını düşünüyorum?
  • Koşullara göre esneyebiliyor muyum?
  • Kontrol ya da güvence arayışı zamanımı ve günlük işlerimi ne ölçüde etkiliyor?

Bu sorular bir tanı testi değildir; değerlendirme görüşmesinde paylaşılabilecek gözlemler oluşturmaya yardımcı olabilir.

Bilişsel davranışçı terapide nasıl ele alınır?

Sosyal kaygıya yönelik bilişsel davranışçı terapide, korkulan durumlar ve güvenlik arayışları değerlendirilir. Bazı uygulamalarda kişinin tahminlerini inceleyen davranışsal deneylerden yararlanılır. Amaç, kaygının her durumda sıfırlanmasını sağlamak değil; kişinin korktuğu sonuçlar ve baş etme kapasitesi hakkında yeni deneyimler edinmesine olanak tanımaktır.[2]

Bu çalışmalar kişinin ihtiyaçlarına ve gerçek risklere göre planlanır. Herkesin bütün önlemlerini bir anda bırakması gerektiği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Ne zaman değerlendirme düşünülebilir?

Kaygı, tekrarlayan kontroller veya güvence arayışı iş, eğitim, ilişkiler ya da gündelik sorumlulukları belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı değerlendirmesi düşünülebilir. Değerlendirmede davranışların sıklığının yanında bağlamı, yol açtığı sıkıntı ve kişinin sağlık durumu ele alınır.[2,3]

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özgü değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. Centre for Clinical Interventions, Government of Western Australia. What are Safety Behaviours?
  2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Social anxiety disorder: recognition, assessment and treatment (CG159). Özellikle değerlendirme ve bireysel BDT önerileri.
  3. Centre for Clinical Interventions, Government of Western Australia. Health Anxiety: Information Sheets & Workbooks. Özellikle Modül 6 ve Modül 7.

İlgili Bağlantılar

İlginizi çekebilecek diğer yazılar