Anasayfa » Blog » GÜÇLÜ İLİŞKİ EVİ NEDİR? GOTTMAN MODELİ İLE İLİŞKİLERİ GÜÇLENDİRMEK

GÜÇLÜ İLİŞKİ EVİ NEDİR? GOTTMAN MODELİ İLE İLİŞKİLERİ GÜÇLENDİRMEK

Çift ilişkilerinin neden bazı durumlarda sürdürülebilir olduğunu, bazı durumlarda ise çatışmalarla yıprandığını anlamak psikoloji literatürünün temel odak noktalarından biridir. Dr. John Gottman ve Dr. Julie Gottman tarafından kırk yılı aşkın süren gözlem ve klinik araştırmalara dayanarak geliştirilen Güçlü İlişki Evi Teorisi (The Sound Relationship House Theory), sağlıklı çift ilişkilerinin yapı taşlarını açıklayan teorik bir çerçevedir (Gottman & Gottman, 2015).

Bu model, başarılı bir ilişkiyi temelden çatıya doğru yükselen 7 katlı bir eve ve evi ayakta tutan 2 taşıyıcı sütuna benzetir.

Güçlü İlişki Evi Katları Nelerdir?

Model, ilişkinin duygusal ve işlevsel boyutlarını sistematik bir hiyerarşi içinde ele alır:

  1. Sevgi Haritaları Oluşturmak (Build Love Maps): Evin zemin katıdır. Eşlerin birbirlerinin iç dünyasını, geçmişini, kaygılarını, umutlarını ve günlük stres faktörlerini ne kadar iyi tanıdığını ifade eder.
  2. Sevgi ve Hayranlığı Paylaşmak (Share Fondness and Admiration): İlişkideki takdir ve saygı duygularının canlı tutulmasıdır. Hor görme ve küçümseme gibi yıpratıcı tutumlara karşı koruyucu bir işlev görür.
  3. Birbirine Yönelmek (Turn Towards Instead of Away): Günlük hayattaki küçük duygusal bağ kurma çağrılarına (bir bakış, bir soru, yardım talebi) olumlu yanıt vermektir. Bu kat, ilişkideki duygusal banka hesabını biriktirir.
  4. Olumlu Perspektif (The Positive Perspective): İlk üç katın sağlam olması durumunda gelişen bir zihin yapısıdır. Eşler, tarafsız veya belirsiz davranışları olumlu yorumlama eğiliminde olur.
  5. Çatışmayı Yönetmek (Manage Conflict): Çatışmasız bir ilişki hedeflemek yerine, çözülebilir sorunları çözmeyi ve kronik kilitlenmiş sorunlarda karşılıklı diyalog geliştirmeyi kapsar.
  6. Yaşam Hayallerini Gerçekleştirmek (Make Life Dreams Come True): Eşlerin birbirlerinin bireysel hedeflerini, değerlerini ve hayallerini destekleme düzeyidir.
  7. Ortak Anlam Yaratmak (Create Shared Meaning): Evin çatısını oluşturur. Çiftin ortak ritüeller, semboller, roller ve hedefler üzerinden inşa ettiği paylaşımlı kültürdür.

Güçlü İlişki Evinin Taşıyıcı Duvarları Nelerdir?

Evin yedi katını dışarıdan çevreleyen ve yapıyı ayakta tutan iki temel sütun bulunmaktadır:

  • Güven (Trust): Partnerin, diğer tarafın çıkarlarını ve duygusal esenliğini gözettiğine dair inancıdır.
  • Bağlılık (Commitment): İlişkinin geleceğine dair kararlılık ve zor zamanlarda dahi birlikte kalma iradesidir.

İlişkilerde Çatışma Yönetimi ve Gottman Yaklaşımı

Gottman araştırmaları, ilişkilerdeki çatışmaların yaklaşık %69’unun çözülemeyen, mizaç ve değer farklılıklarından kaynaklanan “kronik sorunlar” olduğunu göstermektedir (Gottman, 1999). Güçlü İlişki Evi modeli, bu kronik sorunların ilişkinin sonunu getirmek zorunda olmadığını; doğru iletişim becerileri ve “Yıkıcı İletişim Kalıpları”ndan (Aşağılama, Eleştiri, Savunmacılık, Duvar Örme) kaçınarak yönetilebileceğini savunur.

Güçlü İlişki Evi Terapisi Hangi Durumlarda Uygulanır?

Gottman Çift Terapisi çerçevesinde değerlendirilen bu yaklaşım; iletişim engelleri, duygusal kopukluk, kronik çatışmalar, sadakat ihlalleri sonrası güven inşası ve evlilik öncesi hazırlık süreçlerinde klinik değerlendirme ve müdahale aracı olarak kullanılır.

Referanslar:

  • Gottman, J. M. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Crown Publishers.
  • Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (2015). 10 Principles for Doing Effective Couples Therapy. W. W. Norton & Company.

İlginizi çekebilecek diğer yazılar

  • YAS SÜRECİ NEDİR? KAYIP KARŞISINDA DOĞAL BİR ADAPTASYON DÖNEMİ

    Yas; yalnızca biyolojik bir kayıp (ölüm) sonrasında değil, bireyin hayatında anlam taşıyan herhangi bir unsurun (boşanma, iş kaybı, rol kaybı, kronik hastalık teşhisi) yitirilmesiyle ortaya çıkan evrensel, doğal ve psikolojik bir uyumlanma sürecidir. Ruh sağlığı literatüründe yas, patolojik bir bozukluk veya tedavi edilmesi gereken bir “hastalık” olarak değil; zihnin ve bedenin kayıp gerçeğini işleme çabası olarak değerlendirilir. Yas Belirtileri Nelerdir? Vücut ve Zihin…

  • Aşırı Genelleme Bilişsel Çarpıtması Nedir?

    Bilişsel psikolojide zihnin bilgi işleme süreçlerinde yaptığı en yaygın otomatik hatalardan biri Aşırı Genelleme (Overgeneralization) olarak tanımlanır. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) literatürüne göre aşırı genelleme; bireyin yaşadığı tek bir olumsuz deneyimden, kısıtlı bir veriden veya münferit bir olaydan yola çıkarak genel, değişmez ve mutlak kurallar türetmesi durumudur. Bu düşünce kalıbında zihin, gerçekleşen olumsuzluğu tekil bir durum olarak değerlendirmek yerine, gelecekteki tüm benzer durumların…

  • Kaygıda Kaçınma Döngüsü Nedir? Kısa Süreli Rahatlama ve Uzun Vadeli Etkileri

    Kaygıda kaçınma döngüsü, kişinin kaygı uyandıran bir durumdan uzaklaşarak kısa süreli rahatlaması, ancak bu uzaklaşmanın korkulan duruma ilişkin yeni deneyimler edinmesini sınırlamasıyla sürdürülebilen bir örüntüdür. Kaçınma o an işe yarıyor gibi görünebilir; tekrarlandığında ise kişinin seçeneklerini daraltabilir. Bu döngü, tek başına bir tanı değildir. * Örneğin, toplantıda konuşurken hata yapmaktan endişelenen biri söz almamayı seçebilir. Toplantı bittiğinde rahatlar; ancak konuşsaydı neler olacağını öğrenme…

  • Terk Edilme Şeması Nedir? İlişkilerde Sürekli Kaybetme Korkusu

    Erken Dönem Uyumsuz Şemalar Zincirinde Terk Edilme Şema terapinin kurucusu Jeffrey Young tarafından tanımlanan erken dönem uyumsuz şemalar; bireyin çocukluk ve ergenlik döneminde karşılanmamış temel duygusal ihtiyaçlarının bir sonucu olarak geliştirdiği, yaşam boyu tekrarlayan katı düşünce ve duygu kalıplarıdır. Bu yaşam tuzaklarından biri olan terk edilme şeması (veya istikrarsızlık şeması), bireyin en yakın olduğu insanları dahi her an kaybedeceği, onların kendisini yüzüstü bırakacağı…

  • Psikolog, Klinik Psikolog ve Psikiyatrist Arasındaki Farklar

    Ruh Sağlığı Alanında Doğru Uzmanı Seçmek Neden Önemlidir? Ruh sağlığı alanında destek almaya karar verdiğinizde karşınıza pek çok farklı unvan çıkar: Psikolog, Klinik Psikolog, Psikiyatrist… Bu kavram çeşitliliği, özellikle ilk kez destek arayan kişiler için kafa karıştırıcı olabilir. Hangi uzmana başvurmanız gerektiğini bilememek, süreci geciktirmenize veya yanlış bir yönlendirme ile zaman kaybetmenize neden olabilir. Oysa bu unvanlar arasındaki farkları bilmek, doğru kapıyı çalmanızı…

  • Otomatik Düşünceler Nedir? Günlük Yaşamdan Örnekler

    Otomatik düşünceler, bir durum karşısında zihinde hızlı ve kendiliğinden beliren yorumlar, kısa ifadeler veya zihinsel görüntülerdir. Örneğin, bir mesajınıza yanıt gelmediğinde “Bana kızdı” diye düşünmeniz otomatik bir yorum olabilir. Bu yorum, yaşanan olayın kendisiyle aynı şey değildir; doğruluğu ayrıca değerlendirilebilir. Otomatik düşünceler yalnızca olumsuz içerik taşımaz. “Bunu daha önce yaptım, yine deneyebilirim” gibi destekleyici düşünceler de kendiliğinden ortaya çıkabilir. Burada önemli olan, düşüncenin…